Gdzie w Rzeszowie było getto?

Opublikowane przez Krzysztof, 27.01.2021 r. o godz. 15:23

getto rzeszów

Gdzie w Rzeszowie było getto?

Rzeszów, podobnie jak inne polskie miasta przed wojną, miał dużą, żydowską społeczność. Wszystko zmieniło się wraz z
nadejściem II wojny światowej. Dziś obchodzimy Światowy Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu.

 

 

 

Galicyjska Jerozolima

 

 

Liczba Żydów zamieszkujących tereny Rzeszowa wynosiła około 13 tys. ludzi. Społeczność żyła tu dość spokojnie, ludzie pracowali,
mieli swoje biznesy, miejsce modlitwy i spotkań, szpital i bardzo bogatą w zbiory bibliotekę. Na początku XX wieku kilkunastu członków
diaspory zasiadało w Radzie Miasta, działało też kilka żydowskich partii politycznych. Z powodu dużej liczebności gminy i jej znaczącej
aktywności nazywano Rzeszów Galicyjską Jerozolimą. Mimo licznych prób, nie udało się zasymilować ludności żydowskiej i do końca
wykazywała ona dużą odrębność względem pozostałych mieszkańców.

 

 

 

Getto

 

 

Sytuacja Żydów zmieniła się diametralnie w momencie wybuchu II wojny. Jeszcze na początku z miasta zdołało uciec około 5 tys. mieszkańców pochodzenia żydowskiego. Już w październiku Niemcy rozpoczęli niszczenie żydowskiej zabudowy sakralnej: zdewastowane zostały synagogi, domy modlitwy i cmentarz. Przesiedlono do Rzeszowa ok. 3 tys. Żydów z Kalisza, Łodzi i innym miejsc, powstała też Rada Żydowska. W 1940 roku Niemcy rozpoczęli pracę nad stworzeniem w Rzeszowie getta. W 1942 roku mieszkało w nim ok. 23 tys. osób w tym mieszkańców Rzeszowa oraz ludzi przywiezionych tu z innych miast i wsi. Znajdowało się ono w centrum miasta i obejmowało m.in. ulicę Kopernika, Mickiewicza, Słowackiego, Baldachówkę czy Sobieskiego. Warunki w nim były bardzo ciężkie, panował głód, ludzie mieszkali w zatłoczonych pomieszczeniach, na strychach i w piwnicach.

 

 

 

Likwidacja

 

 

Likwidację getta rozpoczęto 7 lipca 1942 roku. Zaczęto ją od wywiezienia dzieci, chorych i starszych do lasów koło Głogowa, gdzie zostali rozstrzelani. Następnie systematycznie trwały wywózki do obozu zagłady w Bełżcu czy obozu pracy na Lisiej Górze, wielu Żydów zginęło też od kul w getcie lub w drodze na stację w Staroniwie. Po kilku miesiącach, gdy liczebność getta wynosiła już zaledwie kilka tysięcy, podzielono je na strefę A, gdzie mieszkali pracownicy, i strefę B – przeznaczoną dla ich rodzin i ludzi nienadających się do pracy. Tę ostatnią nazywano „topniejącym gettem”, bo wiadomym było, że jego mieszkańcy przeznaczeni są na śmierć. Stopniowo wywożono ich do Bełżca, Szebni lub rozstrzeliwano. Ostatecznie rzeszowskie getto zlikwidowano 3 listopada 1943 roku. Szacuje się, że okupację przetrwało około 700 rzeszowskich Żydów.

 

 

 

Muzeum Historii Miasta Rzeszowa

 

 

Pamięci rzeszowskich Żydów i ich bogatej historii strzeże dziś Muzeum Historii Miasta Rzeszowa. W jego zbiorach znajdują się liczne pamiątki po żydowskiej społeczności m.in. należące do jednego z mieszkańców tefilin czyli malutka szkatułka zawierająca fragmenty Tory, którą Żydzi umieszczali na czole podczas modlitwy. Zdjęcia rzeszowskich Żydów można też oglądać dzięki kolekcji rzeszowskiego fotografa Edwarda Janusza z przełomu XIX i XX wieku. Znajdują się one na stronie MHMR.

Dodaj komentarz